Pieter Dirksen

Harpsichordist - Musicologist - Organist

Home

Biography

News

Calendar

Recordings

Books & Editions

Articles

Papers & Lectures

Online Essays

Thematic Overview
of Publications

Concert Reviews

Links

News                           

[March 2010]

De Geheimen van de Matthäus-Passion

Onder deze titel verscheen een bundel met 10 essays over de Matthäus-Passion, geschreven door een keur van binnen- en buitenlandse autoriteiten op het gebied van Bachs muziek, onder redactie van Pieter Dirksen. Het boek ontsluit een aantal 'geheimen' van de Matthäus-Passion: de ontstaansgeschiedenis, de tekst en de daarin besloten theologische achtergronden, de instrumentatie, de aria’s, de koralen, de (Nederlandse) receptiegeschiedenis en aspecten van de uitvoeringspraktijk. Verder bevat het boek een facsimile van de originele tekst van Picander. Voor verdere informatie klik hier.

[February 2010]

Bach's Goldberg Variations

A double CD devoted to the most celebrated and perhaps also the most beautiful harpsichord work ever, played on my splendid double-manual Ruckers copy by Sebastiàn Nuñez. As a bonus I added the highly ingenious sequel to the Goldbergs, the Canonic Variations on 'Vom Himmel hoch, da komm ich her' BWV 769 for organ, recorded on the 1734 Hinsz organ of Leens. Click here for further information.

[August 2009]

Martin Geck Festschrift

On the occasion of the 70th birthday of Martin Geck, a volume of Bach essays written by his friends and colleagues has been published. My article is devoted to the historical background of Bach's chorale partitas. See the articles section for the abstract.

[April 2009]

Bach's Sonatas with Viola da Gamba

A CD which does not only include the three well known Sonatas for Viola da Gamba and obbligato Harpsichord (BWV 1027-1029), but also the world premiere of my reconstruction of the Sonata for Oboe (d'amore), Viola da Gamba and Continuo after BWV 528. In addition, this well-filled disc (nearly 78'!)includes another reconstruction - a chorale trio - for the same combination as well as Bach's only 'real' Harpsichord Sonata BWV 964. I am joined here by Cassandra Luckhardt (viola da gamba) and Alfredo Bernardini (oboe).

[January 2009]

Lully's Phaeton

This month a staged version of Jean Baptiste Lully was very succesfully premiered. I have the musical direction and play the harpsichord. We made a chamber version out of this sumptuous court spectacle, with just six singers and five instrumentalists. There are eight more performances throughout the Netherlands in February, March and April. For more information click here, for the playlist see my Calendar.

[August 2008]

Bach's 'Mystery' Violin Concerto

An article on Bach's Violin Concerto in in G minor appeared. It tries to finally establish the exact nature, content and dating of this up till now rather elusive piece, which once must have stood on equal footing with the celebrated violin concertos in E major and A minor.

[Mei 2008]

Scheidemanns Clavecimbelmuziek: 'Luister 10'

De kortgeleden verschenen CD met de clavecimbelwerken van Heinrich Scheidemann heeft in het Maandblad 'Luister' vijf sterren toegekend gekregen, gelijk aan wat tot voor kort als de 'Luister 10' gold.

[April 2008]

Vivaldi Concerti

Another CD which appeared on the EtCetera label, devoted to concerti by Vivaldi for or with solo bassoon, which is played by the Amsterdam virtuoso Frans Robert Berkhout. Other soloists featured are the flutist Georgia Browne, the violinist Rachael Beesley and the alto Clint van der Linde; the latter sings a Vivaldi cantata with a prominent bassoon part. La Suave Melodia is led by Pieter Dirksen. Click here for further information.

[January 2008]

Heinrich Scheidemann's Harpsichord Music

A new CD containing the larger part of Scheidemann's harpsichord music, mostly consisting of first recordings (at least as played on harpsichord!). This part of his oeuvre has been much neglected, and this in contrast with the composer's organ music. In the 18 pieces recorded here Scheidemann demonstrates himself as a highly imaginative composer for the harpsichord and in every sense a worthy successor to his teacher Sweelinck. Click here for further information.

Bach's Leipzig Chorale Fughettas

An edition which for the first time brings together eight chorale fughettas for the Advent and Christmas period in their probable original order. These much maligned manualiter works, usually discarded as early pieces, on closer scrutiny reveal themselves as highly sophisticated and mature Leipzig compositions, which in all likelihood originated in the 1740s. The cycle also includes the New Year's Fughetta 'Das Jesulein soll doch mein Trost' BWV 702, a work hitherto considered as doubtful. Click here for further information.

Art of Fugue recording acclaimed

"Not only is this one of the very finest harpsichord recordings yet to have been issued, on any format at any time; it is the product of some of the very finest of Bach scholarship and reconstruction, mostly by the player himself. The result demands from me complete congratulation, and for once a confession of overwhelming conviction that, if this was not the most accurate route through which The Art of Fugue has come down to us, it must be an amazingly close guess as to its origins. If you love the final result, this is undoubtedly the performance to hear. Buy your copy now."
[Stephen Daw in Early Music Review]

Lexikon der Orgel

Dieses grossangelegtes Lexikon, ediert von Hermann J. Busch und Matthias Geuting und erschienen beim Laaber-Verlag, enthält acht Personenartikel von meiner Hand: 'Johann Christoph Bach', 'John Bull', 'Girolamo Frescobaldi', 'Hieronymus, Jacob & Michael Praetorius', 'Heinrich Scheidemann' und ... 'Jan Pieterszoon Sweelinck'.

Sweelinck's Fantasias

The final volume of the Breitkopf Sweelinck edition appeared, which consists of the Fantasias. This 223-page volume contains in all 29 works, including five doubtful works. It contains many of Sweelinck's greatest masterpieces, such as the Fantasia Crommatica, the Hexachord Fantasia and the Fantasia contraria. The new editorial principles, which follows the barring, stemming and hand-division of the primary sources, does shed much new light on their interpretation. In an appendix I offer a fresh discussion of the instrument question of Sweelinck's keyboard oeuvre as a whole, demonstrating (I think) that Sweelinck made a clear differentiation between pieces for the organ or for the harpsichord. Click here for full information.

Buxtehude-herdenkingsconcerten

Deze maand is het driehonderd jaar geleden dat de grote Noordduitse componist Dietrich Buxtehude (1637-1707) overleed. Ter gelegenheid daarvan geef ik vier concerten en een masterclass. Het "eigenlijke" herdenkingconcert op Buxtehudes sterfdag, 9 Mei, vindt plaats in Amsterdam. Hier klinken niet alleen de vier schitterende sonates met twee violen en viola da gamba en een met een viool en gamba, maar ook twee door mij herontdekte werken van de Lübeckse meester: de fraaie "Amsterdamse" Suite voor clavecimbel en een tot dusverre volkomen onbekende, schitterende koraalfantasie voor orgel. Het eerste exemplaar van de uitgave van deze koraalfantasie (Breitkopf & Härtel) zal op deze avond aan de heer Gustav Leonhardt worden overhandigd.

6 Mei, Utrecht Lutherse Kerk, 16.00 (met La Suave Melodia): sonates en clavecimbelmuziek
8 Mei, Kempen [over de grens bij Venlo] Paterskirche, 20.00 (met La Suave Melodia): sonates en orgelmuziek
9 Mei, Amsterdam Waalse Kerk, 20.15 (met La Suave Melodia): sonates, clavecimbel- en orgelmuziek
12 Mei, Cuijk Martinuskerk, 11-16.30: Studiedag "Buxtehudes Orgelkoralen", met een inleiding en presentatie van de nieuw-ontdekte koraalfantasie (zie verder Severijn-Orgel)
13 Mei, Cuijk Martinuskerk, 16.00: orgelmuziek (uiteraard inclusief de nieuw-ontdekte koraalfantasie! Dit stuk speel ik ook nog op de orgels van Alkmaar Laurenskerk (24 Juni), Amsterdam Nieuwe Kerk (1 Juli), Nijmegen (3 Juli), Gronsveld (8 Augustus), Naumburg (17 Augustus) en Groningen Martinikerk (13 October).

Scheidemann

At last, my monograph on the organ an harpsichord music of Heinrich Scheidemann (c.1595-1663) has been published. It contains studies of the manuscripts with Scheidemann's music, a discussion by genre entailing observations on style, chronology and performance practice as well as separate chapters on Scheidemann's organ, his registration practice and fingering system. For further information, see the corresponding page in the Books & Editions section.

Sweelinck-MGG

My by far largest contribution to the German music encyclopedia Die Musik in Geschichte und Gegenwart appeared. Apart from a thorough reassessment of Jan Pieterszoon Sweelinck's life and work it also includes the 'short' version of the new catalogue ('Werkverzeichnis") of Sweelinck's oeuvre.

Louis Couperin CD

In het tijdschrift Luister van October 2006 kreeg mijn CD Louis Couperin: Pièces d'Orgue, 1650-1659 de zeer hoge waardering 'Uitvoering 9 à 10'.

In the Dutch classical magazine Luister (October 2006) my CD Louis Couperin: Pièces d'Orgue, 1650-1659 was given the very high performance ranking '9 to 10' .

Two New Articles

This month two larger articles appeared, which can both be seen as descendants of the "Fantasia" chapter in my book on Sweelinck's keyboard music. The first one is on Samuel Scheidt's keyboard fantasias, a corpus heavily influenced by his teacher but also showing some sigificant conceptual differences. The other one tries to clear up the fog still surrounding the stylus phantasticus. Abstracts of these articles are now to be found in the articles section..

[April/May 2006]

International Organ Courses

Pieter Dirksen will contribute with lessons, lectures and concerts to two international organ master classes, to be held in Smarano/Trentino (27-30 April) and in Leeuwarden (4-8 May, Organ Festival under the auspices of the Prins Claus Conservatorium, Groningen) respectively. For further information, see Smarano International Organ Academy and Orgelfestival.

[February 2006]

Bach-Jahrbuch

Pieter Dirksen has become member of the Wissenchaftliches Gremium (scientific committee) of the Bach-Jahrbuch.

[January 2006]

Louis Couperin: Pièces d'Orgue

A CD has been released (Toccata TRR 99012) recorded on the c.1650 Severijn organ in Cuijk (the website on this organ and its concerts has been renewed). Louis Couperin's organ music though rediscovered already in the 1950s, became available only a few years ago. As I argue in the booklet, the splendid Cuijk organ must be considered the instrument which at present is the one which most closely approaches Couperin's instrument in Paris St. Gervais. The CD contains a selection of 26 pieces.

[November 2005]

A New Edition of Johann Adam Reincken's Organ Music

Just published by Breitkopf & Härtel is my new edition of Reincken's chorale fantasias for organ and toccatas for harpsichord (which are also playable on the organ). Jan Adamsz Reincken (1643-1722), who was born in Deventer from German parents, was the pupil, son-in-law and successor of Heinrich Scheidemann at the Hamburg Catharinenkirche. One of the most famous organists and improvisers of his day, he was the close friend of Dietrich Buxtehude and much admired by Johann Sebastian Bach but left regrettably little organ music.

The edition contains the two big chorale fantasias An Wasserflüssen Babylon and Was kann uns kommen an für Not, four toccatas and one fugue. Two of the toccatas have not been transmitted with an attribution to Reincken but are ascribed by me on stylistic grounds. One of them, also known by its BWV number (Anhang 178) has been unavailable in print for more than a century; it had the honour of having been ascribed to both Purcell and Bach (and being edited in their old Gesamtausgaben), but it cannot be by either composer, nor by other contenders like Michelangelo Rossi, Robert King or Wilhelm Hieronymus Pachelbel. In the articles section you can find the abstract of a study of mine from 1998, which led to the identification of Reincken as being the by far most likely author of this brilliant keyboard piece. Another fine toccata, surviving under the undoubtedly false flag of Girolamo Frescobaldi, is printed here for the first time and tentatively attributed to Reincken as well. My point of view in such matters is that editions such as these can hardly contain too much music, only too little, and that decisions in questions of authorship are best left to the player/reader rather than the editor who in that case would effectively hide such pieces from the general judgment. The lively G minor Fugue, whose authorship has recently laid under heavy fire (undeservedly so, as far as I am concerned), is of course included here as well.

[September 2005]

Sacred Dialogues in Maastricht

In the Musica Sacra Festival held in Maastricht Pieter will lead a project with four vocalists and the ensemble La Suave Melodia devoted to sacred dialogues from the seventeenth century featuring the Angels and Devils of the Festival’s main theme. Besides works by Matthias Weckmann and the Dutchman Benedictus a Sancte Josepho the program includes an unedited dialogue by the remarkable Italian composer Alessandro della Ciaia: Michaelis victoria et Luciferi casus.

Engelen en Duivels in Maastricht

In het Festival Musica Sacra Maastricht zal Pieter een project leiden met vier vocalisten en het ensemble La Suave Melodia. Het programma is gewijd aan geestelijke dialogen uit de zeventiende eeuw bevolkt door de Engelen en Duivels die het hoofdthema van dit Festival vormen. Naast stukken van Matthias Weckmann en Benedictus a Sancte Josepho bevat het programma het onuitgegeven Michaelis victoria et Luciferi casus van de hand van een bijzondere Italiaanse componist, Alessandro della Ciaia.

Zondag 18 september 2005 - Maastricht, Kapel Zusters onder de bogen, 14.30 uur

"De organist Pieter Dirksen leidde een van de beste Nederlandse Ensembles, La Suave Melodia, tijdens een prachtig concert waarin de bas Donald Bentvelsen het won van andere Lucifers in het festival in de dialoog [Ruina Luciferi van] Benedictus a Sancte Josepho. (De Volkskrant, 19 september 2005)

[August 2005]

A 'new' organ in Wadenoijen

The restoration of the organ in the church of my home village, Wadenoijen, is completed! It concerns an organ which goes back to c.1630 (Antonie Verbeeck) and which survived in its rebuilt state of 1808 (Albert van Gruisen). The restoration was carried out by the organ maker Albert de Graaf.

Een 'nieuw' orgel in de Hervormde kerk van Wadenoijen

Ten tijde van de in 2004 voltooide restauratie van de monumentale kerk van Wadenoijen werd gezocht naar een geschikt (historisch) orgel voor deze kerk. De keus viel op een instrument dat eigendom was van orgelbouwer Albert de Graaf (Leusden/Zwolle). Het betreft hier een orgel met zeventiende-eeuwse front- en kastdelen en een grote hoeveelheid pijpwerk uit die tijd. Dit pijpwerk blijkt van de hand van Antonie Verbeeck (c.1585-c.1642). Deze, uit het zuiden van het land afkomstige orgelmaker, vestigde zich in 1617 te Leeuwarden en vertrok na enkele jaren naar Groningen. Wanneer dit instrument precies gebouwd is en voor welke kerk is onbekend. Volgens een niet te verifiëren mededeling stond het orgel oorspronkelijk in de Hervormde Kerk van Brantgum (Friesland), waarna het in de tweede helft van de achttiende eeuw in de Rooms-Katholieke Schuilkerk van Dokkum zou zijn beland. De huidige vorm kreeg het orgel daar in 1808, na een ingrijpende verbouwing door de Leeuwardense orgelmaker Albert van Gruisen (1741-1824). In 1873 plaatste de orgelbouwer Ypma het in de nieuwe, door Cuypers gebouwde Rooms-Katholieke kerk te Dokkum; bij deze gelegenheid kreeg het zijkantbespeling. In 1883 werd het orgel vervangen door een instrument van Lambertus van Dam en verkocht aan G. Wüst, die het doorverkocht aan de Christelijk Gereformeerde Gemeente van Enumatil (West-Groningen). In 1923 verhuisde het instrument opnieuw, nu naar de Gereformeerde Kerk van Boerakker. Hier werd in 1930 een nieuwe kerk gebouwd, waarbij de overplaatsing van het orgel verzorgd werd door de Fa. Leemhuis & Holtman (Zuidbroek).

Nadat het meerdere malen gewijzigde instrument in verval begon te raken (historische onderdelen als klaviatuur en windvoorziening waren ondertussen verloren gegaan), werd in de jaren 1977-1985 getracht een restauratie te realiseren. Uiteindelijk werd besloten een groter, nieuw orgel te laten maken,in 1991 voltooid door Albert de Graaf. Hij verwierf het nog ongerestaureerde Verbeeck/Van Gruisen-orgel en sloeg het in zijn werkplaats te Leusden op. In 2004 werd het door de Nederlands Hervormde Gemeente Tiel-Wadenoijen
voor de kerk van Wadenoijen aangekocht; tevens werd opdracht verleend aan De Graaf voor een grondige restauratie/reconstructie van dit belangrijke historische instrument. Deze restauratie werd in augustus j.l. afgesloten. Van Gruisens aanleg als balustradeorgel werd daarbij gewijzigd in een constructie met een nieuwe onderkast waarin de nieuwe windvoorziening, mechaniek en klaviatuur een plaats hebben gevonden; ook werd een bescheiden aangehangen pedaal toegevoegd. De dispositie, die in de loop der tijden was gewijzigd, is zoveel mogelijk naar de toestand van 1808 hersteld. Met name de circa 150 pijpen van Antonie Verbeeck vormen een unieke verzameling, maar ook opvallend is de factuur van de eveneens zeer oude Prestant 8’ discant. Samen met het aandeel van Van Gruisen en de completeringen van De Graaf (waaronder een geheel nieuwe Sesquialtera discant) is een bijna vier eeuwen omspannend bestand ontstaan. Een uitgebreidere publicatie is in voorbereiding. De kleurstelling van de kas (ivoorwit met vergulde ornamentiek) is in samenhang met de positie in de kerk bepaald. Deze restauratie is het laatste werk van Albert de Graaf, die daarmee een lange en indrukwekkende carrière als orgelmaker afsluit.

Manuaal (C-f3; lade: Van Gruisen)
Holpijp 8'            C-A hout Van Gruisen, rest metaal Verbeeck
Prestant 8 D        vier pijpen Van Gruisen, rest onbekend (c.1700?)
Octaaf 4'             Verbeeck en Van Gruisen; Dis-h in het front
Fluit d'amour 4'   grotendeels Van Gruisen (?)
Quintfluit 2 2/3'   Verbeeck, Van Gruisen en De Graaf
Octaaf 2'             Verbeeck
Sesquialtera II D   De Graaf
Tremulant            De Graaf

Pedaal (C-g) – aangehangen
Winddruk: 64 mm. wk.
Toonhoogte: a1 = 440 Hz.
Temperatuur: 1/6-komma naar Bellingwolde (met twee overzwevende 1/6-komma kwinten en twee reine kwinten).